So Sánh Incoterms 2020 Theo Góc Nhìn Tối Ưu Chi Phí Logistics

Trong hoạt động xuất nhập khẩu, Incoterms 2020 không chỉ quyết định bên nào chịu trách nhiệm vận chuyển hay bảo hiểm. Việc lựa chọn điều kiện giao hàng còn ảnh hưởng trực tiếp đến cách phân bổ chi phí, quyền kiểm soát logistics và mức độ chủ động của doanh nghiệp. Một điều kiện có giá hàng ban đầu thấp chưa chắc đã giúp doanh nghiệp có tổng chi phí logistics thấp. Vì vậy, thay vì chỉ hỏi “Incoterm nào rẻ nhất?”, doanh nghiệp nên xem xét toàn bộ chi phí từ lúc hàng rời nhà cung cấp cho đến khi về đến điểm nhận hàng.

1. Incoterms 2020 là gì?

Incoterms 2020 là bộ quy tắc gồm 11 điều kiện thương mại do International Chamber of Commerce (ICC) ban hành, dùng để xác định trách nhiệm, chi phí và rủi ro giữa người bán và người mua trong hợp đồng mua bán hàng hóa. Phiên bản Incoterms 2020 có hiệu lực từ ngày 1/1/2020. 11 điều kiện được chia thành hai nhóm:

• Áp dụng cho mọi phương thức vận tải: EXW, FCA, CPT, CIP, DAP, DPU, DDP.
• Áp dụng cho vận tải biển và đường thủy nội địa: FAS, FOB, CFR, CIF.

Incoterms tập trung vào ba vấn đề chính: nghĩa vụ của các bên, thời điểm chuyển giao rủi ro và phân bổ chi phí. Tuy nhiên, Incoterms không thay thế cho hợp đồng mua bán và không quy định toàn bộ các điều khoản của giao dịch.

2. Vì sao Incoterms ảnh hưởng đến chi phí logistics?

Cùng một lô hàng, giá chào từ nhà cung cấp có thể khác nhau đáng kể tùy điều kiện giao hàng.

Ví dụ, nếu nhà cung cấp báo giá EXW, người mua phải chủ động nhiều công đoạn hơn từ điểm giao hàng tại cơ sở người bán. Trong khi với DAP, người bán chịu trách nhiệm tổ chức vận chuyển đến địa điểm đích được chỉ định, còn người mua thực hiện các nghĩa vụ nhập khẩu theo quy tắc này.

Vì vậy, nếu chỉ so sánh: “Giá EXW thấp hơn giá DAP → EXW rẻ hơn” thì chưa đủ cơ sở. Doanh nghiệp cần cộng cả những chi phí mà mình phải tự chịu sau điểm giao hàng để tính tổng chi phí logistics thực tế. ICC cũng xác định điểm giao hàng trong Incoterms có ý nghĩa quan trọng đối với cả rủi ro và chi phí.

Có thể tham khảo: Arrival Notice là gì? Hướng Dẫn Đọc Và Kiểm Tra Từ A–Z

3. So sánh Incoterms 2020 theo góc nhìn chi phí logistics

Bảng trên chỉ mang tính định hướng. Điểm giao hàng/địa điểm hoặc cảng được ghi cụ thể sau Incoterm là yếu tố rất quan trọng, vì nó xác định điểm chuyển giao rủi ro và là cơ sở phân bổ nhiều khoản chi phí.

4. EXW – Giá mua thấp nhưng chưa chắc tổng chi phí thấp

Với EXW (Ex Works), người bán cơ bản hoàn thành nghĩa vụ khi đặt hàng hóa tại cơ sở của mình để người mua nhận.

Điều này giúp người mua có quyền chủ động cao đối với việc vận chuyển, nhưng đồng thời phải tự tổ chức nhiều khâu hơn.

Nếu doanh nghiệp có Forwarder mạnh tại nước xuất khẩu và có khả năng kiểm soát logistics tốt, EXW có thể là một lựa chọn đáng cân nhắc.

Tuy nhiên, doanh nghiệp cần tính thêm chi phí lấy hàng, vận chuyển nội địa nước xuất khẩu, thủ tục xuất khẩu, vận chuyển quốc tế và các chi phí liên quan trước khi kết luận EXW có thực sự tiết kiệm.

ICC lưu ý EXW phù hợp chủ yếu với thương mại nội địa và có thể phát sinh khó khăn khi sử dụng trong giao dịch quốc tế.

Có thể tham khảo: Kinh Nghiệm Chọn Forwarder Uy Tín Giúp Doanh Nghiệp Giảm Chi Phí

5. FCA – Một lựa chọn đáng cân nhắc khi nhập hàng container

FCA (Free Carrier) có thể sử dụng cho mọi phương thức vận tải và đặc biệt phù hợp khi hàng được vận chuyển bằng container hoặc kết hợp nhiều phương thức.

Theo ICC, với FCA, người bán giao hàng cho người chuyên chở hoặc tại địa điểm được chỉ định; từ điểm giao hàng đó, rủi ro chuyển sang người mua.

Về góc độ logistics, FCA có thể giúp doanh nghiệp chủ động hơn đối với vận chuyển chính nhưng vẫn để người bán đảm nhận thủ tục xuất khẩu theo quy tắc.

Đây cũng là lý do ICC khuyến nghị cân nhắc FCA thay cho FOB trong trường hợp hàng được giao cho carrier tại container terminal trước khi lên tàu.

6. FOB – Chủ động cước biển nhưng cần dùng đúng trường hợp

FOB (Free On Board) quy định người bán giao hàng lên tàu tại cảng xếp hàng do hai bên chỉ định. Rủi ro chuyển sang người mua khi hàng đã ở trên tàu.

FOB cho phép người mua chủ động hơn với vận chuyển biển, nhưng FOB chỉ dành cho vận tải biển hoặc đường thủy nội địa khi hàng được giao lên tàu.

Với hàng container được giao cho carrier tại terminal trước khi lên tàu, ICC cho rằng FOB không phù hợp và FCA nên được cân nhắc.

Do đó, doanh nghiệp không nên sử dụng FOB chỉ vì đây là điều kiện quen thuộc trong mua bán quốc tế.

7. CIF – Không nên chỉ nhìn vào giá đã gồm cước

CIF (Cost, Insurance and Freight) yêu cầu người bán thu xếp cước vận chuyển đến cảng đích và bảo hiểm theo điều kiện CIF.

Tuy nhiên, điểm quan trọng là rủi ro không chuyển tại cảng đích. Theo Incoterms 2020, với CIF, rủi ro chuyển sang người mua khi hàng được giao lên tàu tại cảng xếp hàng.

Vì vậy, doanh nghiệp cần phân biệt: Người bán trả cước đến cảng đích ≠ người bán chịu rủi ro đến cảng đích.

Ngoài ra, ICC lưu ý nghĩa vụ bảo hiểm của người bán theo CIF là mức bảo hiểm tối thiểu theo điều kiện tương ứng, nên doanh nghiệp cần kiểm tra phạm vi bảo hiểm thực tế nếu hàng có giá trị hoặc mức độ rủi ro cao.

8. DAP, DPU và DDP – Khi người bán chịu nhiều công việc logistics hơn

Ở nhóm D, người bán chịu trách nhiệm đưa hàng đến địa điểm đích theo điều kiện đã thỏa thuận.

• DAP: người bán giao hàng tại địa điểm đích, hàng chưa được dỡ.
• DPU: người bán giao hàng và dỡ hàng tại địa điểm đích.
• DDP: người bán chịu phạm vi trách nhiệm lớn nhất, bao gồm cả thủ tục nhập khẩu và các nghĩa vụ liên quan theo quy tắc.

Nhóm D có thể giúp người mua giảm khối lượng công việc logistics phải trực tiếp tổ chức. Tuy nhiên, điều đó không đồng nghĩa DDP luôn có tổng chi phí thấp hơn.

Doanh nghiệp cần so sánh giá chào với chi phí mà mình có thể tự tổ chức và kiểm soát nếu lựa chọn EXW, FCA hoặc các điều kiện khác.

9. Vậy Incoterms nào giúp tối ưu chi phí logistics?

Không có một Incoterm duy nhất luôn rẻ nhất cho mọi doanh nghiệp. Chi phí thực tế phụ thuộc vào nhiều yếu tố như:

• Giá hàng của nhà cung cấp.
• Cước vận chuyển quốc tế.
• Chi phí vận chuyển nội địa tại nước xuất khẩu và Việt Nam.
• Phí cảng, phí chứng từ và các phụ phí.
• Thuế và chi phí nhập khẩu.
• Khả năng đàm phán của người mua và người bán.
• Năng lực kiểm soát logistics của doanh nghiệp.
• Tuyến vận chuyển và đặc điểm hàng hóa.

Do đó, cách tiếp cận hiệu quả hơn là tính tổng chi phí đưa hàng về đúng địa điểm cần nhận, thay vì chỉ so sánh giá trên Commercial Invoice.

Có thể tham khảo: Những Khoản Phụ Phí Doanh Nghiệp Cần Dự Trù Khi Nhập Khẩu

10. Công thức tư duy để so sánh chi phí giữa các Incoterms

Doanh nghiệp có thể xây dựng một bảng tính đơn giản:

Tổng chi phí logistics = Giá hàng + Chi phí vận chuyển nội địa đầu xuất + Chi phí xuất khẩu + Cước quốc tế + Phí đầu nhập + Thuế + Vận chuyển nội địa Việt Nam + Chi phí liên quan khác

Sau đó, với từng Incoterm, xác định khoản nào thuộc về người mua và khoản nào đã nằm trong giá người bán báo. Cách tính này giúp doanh nghiệp tránh tình trạng giá mua thấp nhưng chi phí logistics cao.

11. Những sai lầm khi lựa chọn Incoterms để tiết kiệm chi phí

Chọn điều kiện có giá hàng thấp nhất: Giá EXW, FOB hay CIF thấp hơn chưa thể kết luận tổng chi phí nhập khẩu thấp hơn. Cần cộng toàn bộ chi phí mà doanh nghiệp phải chịu.

Nghĩ rằng CIF an toàn hơn vì đã có bảo hiểm: CIF có nghĩa vụ bảo hiểm của người bán, nhưng phạm vi bảo hiểm cần được kiểm tra theo điều kiện cụ thể. Không nên mặc định mọi tổn thất đều được bảo hiểm đầy đủ.

Dùng FOB cho mọi lô hàng đường biển: FOB chỉ phù hợp với trường hợp giao hàng lên tàu theo đúng phạm vi của quy tắc. Với hàng container giao tại terminal, FCA có thể phù hợp hơn theo hướng dẫn của ICC.

Không ghi rõ địa điểm/cảng: Incoterm phải đi kèm địa điểm hoặc cảng được chỉ định cụ thể. ICC nhấn mạnh đây là thông tin có vai trò quan trọng trong việc xác định điểm giao hàng, rủi ro và chi phí.

12. Doanh nghiệp nhập khẩu từ Trung Quốc nên chọn Incoterm nào?

Không nên có một câu trả lời cố định cho mọi doanh nghiệp.

Ví dụ, doanh nghiệp có Forwarder và hệ thống logistics chủ động tại Trung Quốc có thể muốn đàm phán điều kiện giúp mình kiểm soát tốt hơn việc lấy hàng và vận chuyển quốc tế.

Ngược lại, doanh nghiệp mới nhập khẩu hoặc chưa có đội ngũ logistics tại nước xuất khẩu có thể ưu tiên phương án mà người bán đảm nhận nhiều công việc hơn.

Với hàng container từ Trung Quốc về Việt Nam, FCA thường đáng được xem xét thay vì mặc định sử dụng FOB, đặc biệt khi điểm giao hàng nằm tại terminal hoặc hàng được giao cho carrier trước khi lên tàu. Đây là hướng dẫn phù hợp với cách ICC phân biệt FCA và FOB trong Incoterms 2020.

13. Kết luận

Incoterms 2020 không đơn thuần là lựa chọn điều kiện giao hàng mà còn ảnh hưởng đến cách doanh nghiệp phân bổ chi phí, rủi ro và quyền kiểm soát logistics. Muốn tối ưu, doanh nghiệp không nên hỏi “Incoterm nào rẻ nhất?” mà nên hỏi: “Với điều kiện này, tổng chi phí để đưa hàng về đúng địa điểm là bao nhiêu và doanh nghiệp đang kiểm soát những khâu nào?” Khi so sánh đúng tổng chi phí, năng lực vận hành và điểm chuyển giao rủi ro, doanh nghiệp sẽ có cơ sở tốt hơn để đàm phán với nhà cung cấp và lựa chọn điều kiện phù hợp.

14. Câu hỏi thường gặp

Incoterms nào có chi phí thấp nhất?
 Không có Incoterm nào luôn có chi phí thấp nhất. Doanh nghiệp cần tính tổng chi phí của từng phương án dựa trên giá hàng, vận chuyển, thuế, phí và năng lực tự tổ chức logistics.

EXW có phải luôn rẻ hơn FOB và CIF không?
 Không. EXW có thể có giá hàng thấp hơn vì người bán chịu ít chi phí hơn, nhưng người mua phải tự chịu thêm nhiều khoản từ điểm giao hàng. Cần tính tổng chi phí trước khi so sánh.

Nhập hàng container có nên dùng FOB không?
 Không nên mặc định. ICC lưu ý FOB không phù hợp khi hàng được giao cho carrier tại container terminal trước khi được xếp lên tàu; FCA nên được cân nhắc trong trường hợp này.

CIF có bao gồm bảo hiểm không?
 Có. Theo Incoterms 2020, người bán có nghĩa vụ thu xếp bảo hiểm theo CIF, nhưng doanh nghiệp cần kiểm tra phạm vi bảo hiểm cụ thể.

Incoterms có quy định thuế nhập khẩu không?
 Incoterms phân bổ trách nhiệm thực hiện và chi phí liên quan đến thủ tục xuất nhập khẩu theo từng điều kiện, nhưng không thay thế quy định pháp luật hoặc hợp đồng mua bán. DDP là điều kiện trong đó người bán đảm nhận nghĩa vụ nhập khẩu theo quy tắc.

Cảm ơn bạn đã dành thời gian theo dõi bài viết về so sánh Incoterms 2020 theo góc nhìn tối ưu chi phí logistics. Hy vọng những chia sẻ trên đã giúp bạn có thêm cơ sở để đánh giá điều kiện giao hàng khi nhập khẩu.

Nếu bạn vẫn còn băn khoăn trong việc lựa chọn Incoterms, tính tổng chi phí nhập khẩu hoặc xây dựng phương án vận chuyển phù hợp, bạn có thể liên hệ MDCT để được hỗ trợ nhanh chóng và chính xác.

MDCT Logistics 
☎️ Hotline: 0865 763 169
💬 Fanpage: https://www.facebook.com/MDCT.vn/
🌐 Website: https://mdctlogistics.com.vn/
📍 Địa chỉ: Tòa AC Building, số 3 ngõ 78 Duy Tân, Dịch Vọng Hậu, Cầu Giấy, Hà Nội